سرنوشت طرح هدفمند كردن يارانه ها

دكتر محمد حسن قديري ابيانه، كارشناس مديريت امور استراتژيك
مندرج در روزنامه قدس مورخ 19 اسفند 1381



يكي از وظائف دولت بر طبق مصوبه مجلس شوراي اسلامي ارائه طرح هدفمند كردن يارانه ها است. متأسفانه دولت در ارائه اين طرح تعلل كرده است و بعيد است ديگر ميلي به ارائه آن داشته باشد.
كشورهاي مختلف، طرق مختلفي را براي ارائه يارانه و يا تقويت قدرت خريد مردم بكار مي برند.
بهترين راه، عمران و آباداني، ايجاد اشتغال مولد، افزايش توليد و در نتيجه افزايش سرانه توليد است.
در مواردي كه افرادي نيازمند كمك باشند، و نتوانند حداقل نياز خويش را از طريق كار بدست آورند، كمكها به تناسب قدرت اقتصادي كشور و دولت، با شناسايي نيازمندان، به صورت هدفمند، نقدي، مستقيم و شفاف صورت ميگيرد.
روش ديگري كه براي تخصيص يارانه وجود دارد، كاهش قيمت كالاهاي مصرفي مورد مصرف مردم است. اين روشي است كه ما در ايران به آن مبادرت كردهايم و مزايا و معايبي دارد.
حسن ظاهري آن اين است كه اين نوع كالاها ارزان است و در فقدان امكان شناسايي فقرا از افراد برخوردار، همه خواهند توانست به آن دسترسي پيدا كنند.
اما عيب آن اين است كه هر كس ثروت و امكانات بيشتري داشته باشد، دسترسي بيشتري به آن خواهد داشت. ضمناً ارزاني و قيمت غي رواقعي آن موجب اسراف در مصرف و نيز زمينهساز قاچاق آن به كشورهاي همجوار است. در نتيجه ثروتي كه ميتواند در راه توسعه پايدار، توليد، ايجاد اشتغال، عمران و آباداني كشور و فقرزدايي هزينه شود، از دست ميرود. مثلاً در مورد بنزين، در حالي كه قيمت تمام شده آن حدود 200 تومان است، دولت آن را 50 تومان عرضه ميكند. يعني يارانه بنزين 300 درصد قيمت عرضه بنزين است و اين در حالي است كه سهم ثروتمندان از يارانه آن بيش از 40 برابر سهم فقرا است.
ضمناً اسراف در مصرف بنزين از حــد توان اقتصادي كشور گذشته است به نحوي كه در سال جاري حدود 3/1 ميليارد دلار به واردات آن اختصاص يافت كه ارزش آن معادل قيمت واردات برنج براي مصرف 2 سال 60 ميليون نفر است.
قاچاق بنزين و ساير سوختها نيز به خارج، از تمام مرزهاي كشور جريان دارد و حتي به كشورهاي نفتخيز عربستان و قطر و امارات و كويت نيز قاچاق ميشود.
ميزان كل يارانه سوخت حدود 13 ميليارد دلار و يا 10 هزار ميليارد تومان است كه 3 هزار ميليارد تومان آن متعلق به بنزين است و اين در حالي است كه كل بودجه عمراني استاني كل كشور در لايحه بودجه سال 1382 مبلغ 1600 ميليارد تومان است. فصل حمايت از كودكان و زنان بيسرپرست در بودجه سال 1381 حدود نصف يك روز يارانه بنزين است.
مسئله اي كه در اينجا مطرح است اين است كه آيا راه بهتري براي هزينه كردن اين بودجه وجود ندارد؟ آيا اولويتي بالاتر از اختصاص يارانه به بنزين نيست؟
آيا كشور فاقد مشكل بيكاري، فقر، درمان و مسكن است؟
در اينجا عدهاي مطرح ميكنند كه حذف يارانه از بنزين موجب افزايش عمومي قيمتها ميشود. اين موضوع صحت دارد ولي اين موضوع يك روي سكه است. روي ديگر سكه اين است كه اگر اين ثروتي كه به يارانه سوخت. اختصاص يافته، در جاي بهتري هزينه شود، آثار ضد تورمي خواهد داشت و به نفع عموم و بويژه قشر محروم خواهد شد.
در اينجا عموماً مردم مطرح ميكنند كه از كجا معلوم كه يارانه حذف شده در جاي بهتر هزينه شود؟ پاسخ آنها اين است كه شما رئيس جمهور و نمايندگان مجلس را براي همين كارها انتخاب ميكنيد تا مطمئن شويد كه بودجه عمومي را در جاي صحيح هزينه كرده و بر سلامت آن نظاره ميكنند.
عموماً عدم اعتماد خود به مجلس را بيان ميكنند. پاسخ آن اين است كه اين مجلس را مردم انتخاب كرده اند. درست است كه متأسفانه مجلس ششم نسبت به مسائل مردم بياعتنايي كرده و به مسائل حاشيه اي و خلاف مصلحت مردم پرداخته است ولي اين آشي است كه مردم خود پخته اند و آنچه را در انتخابات قبلي كاشته شده، درو ميكنند.
مردم در انتخابات شوراي شهر نشان دادند كه نظرشان نسبت به گذشته تغيير كرده و در حقيقت از مدعيان اصلاحات سلب اعتماد كرده اند. در حقيقت مردم منتخبين قبلي خود را استيضاح كردند و به جناح اكثريت آنها يك «نه» بزرگ گفتند.
فرصتهاي زيادي براي اصلاح امور اقتصادي از دست رفته است. ديگر بعيد است كه آنها در اين فرصت كوتاه باقي مانده، اقدامي اساسي در جهت اصلاح ساختار اقتصادي انجام دهند. ارائه طرح هدفمند كردن يارانه ها از سوي دولت نيز ديگر بعيد مينمايد. ...
مردم بايد خود را از هم اكنون براي انتخابات مجلس شوراي اسلامي كه در سال آينده برگزار ميشود آماده كنند و اينبار كساني را انتخاب كنند كه بتوانند به آنان اعتماد نمايند.
ادامة اتكاء اقتصاد كشور به نفت ممكن نيست. بايد دهة 80 را به دهة پرشتاب سازندگي تبديل كرد. چنين تحولي نياز به مشاركت و اعتماد متقابل دولت و ملت و توجه مجلس شوراي اسلامي به مسائل واقعي كشور دارد. بايد از هم اكنون به فكر شناسايي افراد مؤمن، متخصص و آشنا به مسائل كشور و دلسوز براي مردم و بويژه براي محرومين بود تا انشاءا... بتوان با انتخابي صحيح راه را براي سازندگي هموار كرد.
در پايان لازم به ذكر است كه اين مقاله مواضع اينجانب است و احتمالاً با مواضع مديريت روزنامه قدس مغايرت دارد. ليكن روزنامه قدس اين آزادگي را دارد كه نظرات مغاير با نظرات مديريت خويش را نيز منعكس سازد.

والسلام

/ 0 نظر / 15 بازدید