قسمت اول

بسمه تعالي<?xml:namespace prefix = o ns = "urn:schemas-microsoft-com:office:office" />

بحران آلودگی هوا، ريشه‌ها، عواقب و راه‌حل‌ها

دكتر محمد حسن قديري ابيانه - كارشناس مديريت استراتژيك

http://Ghadiri.persianblog.ir

  mh@Ghadiri.org

13/10/1383

مقاله حاضر با اقتباس از اطلاعات مندرج در رساله دكتراي اينجانب تحت عنوان استراتژي مديريت اطلاع رساني دولت از نگاه امنيت ملي، ‌به مناسبت اعلام وضعيت خطرناك هوا در تهران و تعطيلي مدارس منتشر مي شود.

آلودگی هوا ناشی از سوخت فسیلی خودروها در ایران، به خصوص در شهرهای بزرگ و بویژه در كلان شهر تهران در وضعیت بحرانی و خطرناكی به سر می‌برد. آلودگي هوا در تهران در موارد متعددي به حدي رسيده است كه مقامات محيط زيست و مقامات بهداشتي كشور وضعيت آلودگي هوا را خطرناك اعلام كرده و خروج از منزل را براي مردم خطرناك اعلام كرده اند. آخرين مورد آن روز12 دي 1383 بود كه به دليل آلودگي هوا در  13 دي مهدهاي كودك و مدارس ابتدايي و راهنمايي تهران تعطيل گرديد.([1])

آلودگی‌های شهری تا یكصد كیلومتر را تحتالشعاع قرار داده ([2])  سوانح رانندگی را افزایش می‌دهد([3]) و با كاهش دما آلودگی هوا تشدید می‌شود ([4])  و در فصل تابستان نیز مه دود شیمیایی در سطح زمین شكل می‌گیرد كه نوعی از آلودگی هوا است.

گاز سمی ازن در اثر شدت گرمای زیاد، تابش شدید نور خورشید و خشكی هوا تولید می‌شود و در مجاورت با NOX‌هایی كه از اگزوز خودروها منتشر می‌شود تشكیل مه دود شیمیایی در سطح زمین می‌دهد.

بررسی‌های اولیه حاكی از آن است كه این شرایط در برخی روزهای گرم سال در شهر تهران رخ می‌نماید و موجب دشواری‌های تنفسی وآسیب دستگاه تنفسی شهروندان می‌شود.  سرفه، سوزش چشم و تنگی نفس در سالمندان و كودكان از آثار سوء این گاز خطرناک است. همچنین گاز ازن در طبیعت باعث تخریب برگ گیاهان شده و به علت نفوذ در اشیای پلاستیكی آنها را دچار آسیب می‌كند.خشكی درختان و خزان زود رس گیاهان از عوامل این گاز خطرناک است([5])     

 ۶۵ درصد درصد آلودگی هوای تهران ناشی از خودروها است. ([6])  روزانه ۲۰۱ میلیون كیلو دی اكسیدكربن وارد هوای ایران می‌شود. ([7])   به نحوی كه بنزن هوای تهران ۱۰۰ برابر توكیو است.([8])

عمده آلاینده‌هایی كه باعث آلودگی هوای شهر تهران شده‌اند عبارتند از: مونوكسیدكربن - دی اكسید گوگرد - دی اكسید نیتروژن،‌هیدروكربورها و ذرات معلق. مناطق ۱۲ با ۹۹/۱۷ درصد و ۱۱ با ۴۳/۱۶  درصد بیشترین آلودگی مونوكسیدكربن را دارند. طبق آخرین گزارشات بخش حمل و نقل بیشترین سهم را در آلودگی هوا دارد. مونوكسیدكربن یكی از آلاینده‌های گازی خطرناک می‌باشد.

آلودگی هوا تهدید دائم و جدی بر سلامت و بهداشت جامعه و نیز محیط زیست دارد. بررسی خطرات زیست محیطی حاصل از سوخت بنزین نشان می‌دهد عمده‌ترین آلاینده‌های این سوخت، اكسیدهای نیتروژن، مونواكسیدكربن و هیدروكربورهای نسوخته در محیط زیست است. بررسی‌ها نشان می‌دهد مونواكسیدكربن با هموگلوبین خون تركیب پایداری را تشكیل می‌دهد كه این تركیب از رسیدن اكسیژن مطلوب به سلول‌ها جلوگیری كرده و سوخت و ساز سلول را مختل می‌كند.  سرعت تركیب اكسیدهای نیتروژن با هموگلوبین خون هزار مرتبه سریعتر از سرعت تركیب مونواكسیدكربن با هموگلوبین است كه موجب تشكیل مواد سرطان زا در خون می‌شود ([9]) و ۲۰۰ برابر بیش از جذب اكسیژن است. تمایل جذب هموگلوبین خون با مونوكسیدكربن  و اثرات سوء آن بر سلامتی بصورت اختلال در بینایی، تار دیدن، خستگی، سردرد و خواب آلودگی بروز میكند و باعث ایجاد تغییر در عملكرد قلب و شش می‌شود. آلودگی هوا باعث كاهش وزن نوزاد می‌شود ([10])  و بر میزان مرگ و میر كودكان تأثیر می‌گذارد([11]) زیرا حساسیت‎‎ نوزادان به آلودگی هوا بیشتر است. ([12])     ابتلای كودكان به سرطان خون اولین پیامد زندگی در خیابان‌های پرترافیك است. ([13])   منواكسیدكربن ابتلا به بیماری‌های قفسه سینه در كودكان را افزایش ([14]) و  انجام فعالیت‌های مغزی را در افراد كاهش می‌دهد.([15])  آلودگی هواباعث عفونت‌های شدید تنفسی (ARI) در كودكان و اطفال، بیماری‌های مزمن تنفسی نظیر تنگی نفس و برونشیت، سرطان ریه ([16]) و ابتلا به سرطان معده([17])  شده و اختلالات ژنتیكی و ابتلا به بیماری‌های موروثی([18])  و اختلال در حافظه را افزایش داده، ([19])   حملات آسم را تشدید نموده ([20])  و به DNA آسیب می‌رساند. ([21])

مطالعات دانشمندان كانادایی نشان

/ 0 نظر / 42 بازدید